را از روى كتاب شاپورگان مانى معلوم كرد « 1 » و قبل از وى احدى از مورخان اسلامى و غير اسلامى آن را تحقيق نكرده و به اين كشف بزرگ نايل نيامده بود . 26 . داريوش و حفر كانال سوئز ابو ريحان اوّلين دانشمندى است كه پرده از اين راز مهم تاريخى برداشته و به جهانيان آگاهى داده است كه حفر كانال سوئز يا ترعه‌يى كه براى پيوستن بحر احمر به درياى مديترانه [ - درياى شام ] ايجاد شده از آثار داريوش شاهنشاه ايرانى هخامنشى است . « 2 » 27 . تضاعيف خانه‌هاى شطرنج بيرونى تضاعيف خانه‌هاى شطرنج را كه مبتنى بر تصاعد هندسى است در صورتى كه خانهء اوّل از يكى آغاز شده باشد به‌طور دقيق حساب كرده و اين نتيجه را بدست داده است : 615 ، 551 ، 709 ، 073 ، 446 ، 18 توضيحا قاعدهء رياضى تضاعيف بيوت شطرنج چنين است [ 1 - ؟ ؟ 16 ] يا [ 1 - ؟ ؟ 2 ] كه نتيجهء هر دو يكى است . امّا چون ابو ريحان به اصطلاح قديم جبر و مقابله يعنى « مال » و « مال مال » گفته است . « 3 »

--> ( 1 ) . آثار الباقية ، ص 118 . ( 2 ) . تحديد نهايات الاماكن . ( 3 ) . آثار الباقية ، ص 135 . و قسمتى از عبارت خود ابو ريحان اين است « متى ضربنا مال مال مال الستة عشر فى نفسه و أسقطنا من المبلغ واحدا كان ذلك هو ما يجتمع فى جميع بيوت رقعة الشطرنج من التضاعيف إذا ابتدئ فى الأوّل منها بواحد » .